Geçen kış çalışma masamın altındaki priz grubunun üzerine kalorifer peteğinden su damladığını fark ettiğimde ilk tepkim uzatmayı yerinden çekmek olmuştu. Yanlış tepki. O gün öğrendiğim şey şu: ıslak kablo güvenliği ilk hareketle başlıyor ve o hareket "fişi çekmek" değil, akımı kesmek. O yüzden bu yazıda kendi hatalarımı da katarak, su ile temas eden bir kabloyla adım adım ne yapılması gerektiğini anlatayım.
Islanmış bir uzatma kablosunu ya da adaptörü ıslak elle veya suyun içinden çekmeye çalışmak, üzerinde durmaya değmeyecek kadar tehlikeli. Yapılacak sıra şu:
Kaçak akım rölesi atmışsa bu iyi haber: koruma çalışmış demektir. Röleyi ısrarla tekrar kaldırmaya çalışmak, sistemin sana söylediğini duymamak olur.
Panik seviyesini belirleyen üç şey var: gerilim, suyun türü ve kablonun yapısı. Şebeke gerilimi taşıyan bir uzatma kablosu ile masa üstünde devrilen bardaktan ıslanan bir USB-C kablosu tamamen farklı iki olay. Birincisinde konu can güvenliği, ikincisinde çoğunlukla korozyon ve veri hattı arızası.
Suyun türü de belirleyici. Temiz musluk suyu görece iyi, ama tuzlu su, deterjanlı su, idrar, meşrubat veya kalorifer suyu iletkenliği yüksek ve iz bırakıcı. Bunlar kuruduktan sonra da geride tuz ve mineral bırakır; ilerleyen haftalarda pin arasında sızıntı akımı ve yeşil oksitlenme olarak geri döner.
Kablonun yapısına gelince: dış kılıfı sağlam, tek parça dökümlü (molded) bir fiş ile suya girmesi, bir noktada ezilmiş veya çatlamış izolasyona su girmesi aynı şey değil. İzolasyonu hasarlıysa su bakır tellerin arasına kılcal şekilde ilerler ve o su kolay kolay çıkmaz. İzolasyon hasarında yapılması gerekenleri anlattığım yazıdaki ilke burada da geçerli: bantlı yamalar geçici bir illüzyondur.
| Durum | Yapılabilecek | Benim görüşüm |
|---|---|---|
| Şebeke kablosu (uzatma, IEC güç kablosu) temiz suyla ıslandı, kılıf sağlam | Akımı kes, sil, en az 24–48 saat oda sıcaklığında kurut, fiş ve priz içine bak | Kurutulup kullanılabilir; şüphe varsa değiştir, fiyatı can güvenliğinin yanında hiç |
| Şebeke kablosu tuzlu/kirli suya girdi ya da suda kaldı | Değiştir | Tartışmasız değiştir. Kurutmak tuzu geri almıyor |
| Kılıfı çatlak/ezik kablo ıslandı | Değiştir | Kurtarma denemesi yapmam, iç tellerin arasındaki su görünmez |
| Priz grubu / anahtarlı uzatma su aldı | Değiştir | İçindeki metal kontaklar ve anahtar mekanizması paslanır; dışarıdan göremezsin |
| Laptop adaptörü, telefon şarj adaptörü | Değiştir | İçi kapalı elektronik; kurutup çalışsa bile uzun vadede riskli |
| USB, USB-C, HDMI gibi düşük gerilimli veri kablosu (temiz su) | Sök, izopropil alkolle temizle, tam kurut, sonra tak | Genelde kurtulur; ucundaki oksitlenmeye bak |
| Klavyenin sabit kablosu / dock su aldı | Cihazı komple değerlendir | Kablo değil cihaz sorunu; dock ve kablolarının güvenli bağlanması konusu ayrıca önemli |
Ben kurutmada üç kuralı hiç bozmuyorum. Birincisi: saç kurutma makinesinin sıcak kademesi, fırın, radyatör üstü yok. Isı PVC kılıfı yumuşatır, deforme eder ve içeride görünmeyen bir zayıf nokta bırakır. Soğuk hava akımı veya sadece havalandırılan kuru bir oda yeterli. İkincisi: acele yok. Fişin veya konektörün içindeki nemin çıkması için bir gün az bile. Üçüncüsü: temizlik kurutmadan önce gelir. Kirli suysa önce durulanır, gerekiyorsa %99 izopropil alkolle silinir, sonra kurumaya bırakılır.
Konektörlü veri kablolarında ucu aşağı bakacak şekilde asıyorum, böylece pinlerin arasındaki damla yerçekimiyle çıkıyor. Pirinç kavanozu gibi yöntemlerin kablolarda işe yaradığını hiç görmedim; toz ve pirinç tozu pinlerin arasına giriyor, faydadan çok zarar.
Bunlardan biri bile şüphe uyandırıyorsa kabloyu ayırıyorum. Ayırırken de ucunu kesiyorum ki "belki lazım olur" diye ç