Masamın çekmecesinde bir zamanlar sekiz tane USB-C kablo vardı ve hiçbirinin ne yaptığını bilmiyordum. Biri telefonu hızlı şarj ediyordu, biri etmiyordu; biri harici diski tanıtıyordu, biri "aygıt tanınamadı" diyordu. Sonunda hepsini bir güç ölçerle tek tek test ettim ve gördüm ki aslında dört tanesi çöp, ikisi sadece şarj kablosu, biri düzgün veri kablosu, biri de kutusunda yazanın yarısını bile veremiyordu. O günden sonra kablo alırken bakmayı öğrendiğim şeyleri anlatayım.
USB-C'nin en büyük çelişkisi şu: fiş tipi standart hale geldi ama kablonun içi standart hale gelmedi. Aynı görünen iki kablodan biri 480 Mbps veri, 60 W güç taşırken diğeri 40 Gbps veri ve 240 W güç taşıyabiliyor. Dışarıdan bakıp ayırt etmenin bir yolu yok. Üstüne bir de piyasada dolaşan, içinde gerekli direnç veya çip bulunmayan, bakır kesiti düşük ucuz kablolar var.
Bunun pratik sonuçları sinir bozucu oluyor: dizüstü bilgisayar şarj olmuyor ya da uykuda pili eriyor, harici SSD'niz USB 2.0 hızına düşüyor, monitör görüntü vermiyor, kablo yük altında ısınıyor. Kötü senaryoda ise adaptörün cihaza fazla akım göndermesine izin veren bir kablo, portu kalıcı olarak bozabiliyor.
| Kablo tipi | Veri | Güç | Uygun kullanım | Dikkat |
|---|---|---|---|---|
| Basit şarj kablosu | 480 Mbps | 60 W'a kadar | Telefon, kulaklık kutusu, powerbank | Monitör ve disk için yetersiz |
| 5A / e-marker'lı şarj kablosu | 480 Mbps | 100 W | Dizüstü şarjı | Veri hızı yine düşük |
| USB 3.2 Gen 2 | 10 Gbps | 60–100 W | Harici SSD, dock | Görüntü desteği modele göre değişir |
| USB4 / Thunderbolt | 40 Gbps | 100–240 W | Dock, çift monitör, hızlı disk | Pasif tipte kısa olmak zorunda, pahalı |
| Örgülü "gaming" kablo | Genelde 480 Mbps | Değişken | Klavye, mouse | Örgü kaplama hız garantisi değil |
Birkaç basit sinyal var. Fiyat mantıksız derecede düşükse ve kutuda hiçbir teknik değer yazmıyorsa, o kablo muhtemelen "her şeyi yapar" iddiasının aksine hiçbir şeyi tam yapmıyor. Üründe marka adı yerine sadece "Type-C 100W Fast Charge Data Cable" gibi genel bir ifade varsa dikkatli olun. Elinize geldiğinde de test edebilirsiniz: 15–20 lira civarındaki bir USB güç ölçer, hangi kablonun kaç watt geçirdiğini gösteriyor. Veri tarafında ise bir harici diski bağlayıp aktarım hızını ölçmek yeterli. Kabloyu şarj sırasında elleyin; ılık olması normal, sıcak olması normal değil.
Bir de şu var: bozulan kabloyu ısrarla kullanmayın. Kılıfı yırtılmış, bakırı görünmeye başlamış bir kablo bant sarılarak kurtarılmaz; izolasyon hasarı konusunda ayrı yazdığım gibi bu iş kısa devre ve yangınla sonuçlanabiliyor. Aynı şekilde sıvı temas etmiş kablolarda da kurutup devam etmek yerine değiştirmek en doğrusu.
Kaliteli USB-C kablo seçimi için sekiz farklı kabloyla uğraşmak yerine üç kablolu bir düzene geçtim ve gerçekten rahatladım: