Yeni bir monitör aldığımda kutudan çıkan kabloyu takıp geçmeye çalıştım ve ekran 144 Hz yerine 60 Hz'de takılı kaldı. Sorunun monitörde ya da ekran kartında olduğunu sanıp yarım gün kaybettim; suçlu kutudan çıkan o ince, sertifikasız HDMI kablosuydu. O günden beri monitör bağlantı kablosu seçimi konusunu ciddiye alıyorum, çünkü panelin parasını verip görüntüyü kabloda kaybetmek en can sıkıcı şey.
Kablonun ucundaki konnektörün şekli aynı olsa da içinden geçirebildiği veri miktarı sürüme göre değişiyor. Ekran kartınız 1440p 165 Hz sinyali üretiyor olabilir; kablo bu bant genişliğini taşıyamıyorsa sistem sessizce daha düşük bir moda düşer ya da ekran belirli aralıklarla siyaha gider. Windows'ta "Gelişmiş ekran ayarları" bölümünde yenileme hızı listesinde yüksek değerler hiç görünmüyorsa, önce kablodan şüphelenin.
İkinci sorun etiketleme. Piyasada "8K uyumlu" yazan ama hiçbir sertifikası olmayan bir sürü kablo var. HDMI tarafında bakılacak ibare Premium High Speed (18 Gbps) ya da Ultra High Speed (48 Gbps); DisplayPort tarafında ise DP8K veya DP40/DP80 sertifikası. Bu ibareler kutuda yoksa, üzerindeki rakam sadece pazarlama.
| Standart | Efektif bant genişliği | Rahatça taşıdığı çözünürlük | Not |
|---|---|---|---|
| HDMI 1.4 | ~8,2 Gbps | 1080p 120 Hz / 4K 30 Hz | Eski laptop ve TV'lerde yaygın |
| HDMI 2.0 | ~14,4 Gbps | 1440p 144 Hz / 4K 60 Hz | Ofis ve genel kullanım için yeterli |
| HDMI 2.1 | ~42 Gbps | 4K 120 Hz / 8K 60 Hz (DSC ile) | Konsol ve yeni TV'ler için şart |
| DisplayPort 1.2 | ~17,3 Gbps | 1440p 165 Hz / 4K 60 Hz | MST ile zincirleme bağlantı destekler |
| DisplayPort 1.4 | ~25,9 Gbps | 4K 120 Hz, DSC ile 4K 144 Hz+ | PC monitörlerinde en yaygın seçenek |
| DisplayPort 2.1 | 80 Gbps'a kadar | 4K 240 Hz / 8K yüksek Hz | Yeni ekran kartlarında, kablo UHBR sertifikalı olmalı |
Masaüstü PC + oyun monitörü: Neredeyse her zaman DisplayPort. Adaptive-Sync (FreeSync/G-Sync) desteği daha sorunsuz çalışıyor, kilit mekanizması sayesinde masayı iterken fiş yerinden oynamıyor. Ayrıca ekran kartlarında genellikle tek HDMI, üç DisplayPort çıkışı bulunuyor; çoklu monitör kurulumunda zaten mecbur kalıyorsunuz.
TV'ye bağlanan bir PC ya da konsol: Burada seçenek yok, HDMI. 4K 120 Hz hedefliyorsanız Ultra High Speed sertifikalı bir kablo alın; ara kalite kablolarla oyun sırasında bir anlık siyah ekranlar yaşadım ve bunun tek çözümü kabloyu değiştirmek oldu.
Dizüstü bilgisayar veya dock: USB-C çıkışının DisplayPort Alt Mode desteklediğinden emin olun, çünkü şekli aynı olan ama sadece veri taşıyan portlar var. Dock üzerinden çalışıyorsanız dockun kendi bant genişliği sınırını da hesaba katmanız gerekiyor; dock ve kablolarının güvenli bağlanmasıyla ilgili anlattıklarım burada işinize yarar. USB-C kablo alırken nelere baktığımı ayrı bir yazıda detaylandırmıştım, aynı mantık görüntü kablolarında da geçerli: sertifika, kalınlık ve marka şeffaflığı.
Yön önemli. DisplayPort çıkışından HDMI girişine giden pasif adaptörler genellikle çalışır, çünkü DP portları çoğunlukla HDMI sinyalini de üretebiliyor (dual-mode). Tersi, yani HDMI çıkışından DisplayPort girişine gitmek aktif bir dönüştürücü ister ve bunlar hem pahalı hem de çözünürlük/Hz konusunda kısıtlıdır. Mümkünse dönüştürücü kullanmayın; ekran kartında boş bir DP portu varken HDMI'dan zorlamanın anlamı yok.
Bakır HDMI kablolarda 3 metreden sonra yüksek bant genişliğinde sinyal bozulmaya başlıyor; DisplayPort'ta bu sınır daha da kısa, pasif kablolarda 2 metre civarında rahat ediyorsunuz. Masa arkasından duvara, oradan projeksiyona gidecekseniz optik (AOC) kablolara bakın; bunların bir ucu kaynağa, diğeri ekrana takılacak şekilde yönlüdür, ters takarsanız görüntü gelmez. Doğru kablo uzunluğunu seçmek üzerine yazdıklarım burada da geçerli: gereğinden uzun kablo hem sinyal hem de masa düzeni açısından zarar, sarılmış kablolardan kurtulmak ayrı bir uğraş.
Faydalı bağlantılar